Th7 7, 2024 | Quản lý năng lượng
Trong tiếng Việt, cả hai khái niệm này thường được gọi chung là tiết kiệm điện, nhưng đây là hai việc khác nhau và tốn chi phí rất khác nhau. Phân biệt được chúng giúp doanh nghiệp biết nên làm gì trước và đầu tư vào đâu sau.
Tiết kiệm năng lượng là gì?
Tiết kiệm năng lượng là dùng ít đi bằng cách thay đổi hành vi và cách vận hành. Tắt điều hòa khi hết ca, tắt máy nén khí vào cuối tuần, nâng nhiệt độ cài đặt lên một độ, tắt đèn ở khu vực đủ sáng tự nhiên.
Đặc điểm: gần như không tốn chi phí đầu tư, có hiệu quả ngay, nhưng dễ trở lại như cũ nếu không có cơ chế duy trì. Sau vài tháng, thói quen cũ quay lại và mức tiêu thụ tăng dần về mốc ban đầu.
Hiệu quả năng lượng là gì?
Hiệu quả năng lượng là tạo ra cùng một kết quả nhưng tiêu tốn ít năng lượng hơn. Thay đèn huỳnh quang bằng LED, lắp biến tần cho động cơ chạy non tải, thay chiller cũ bằng chiller hiệu suất cao, cải thiện cách nhiệt đường ống hơi.
Đặc điểm: cần đầu tư ban đầu, nhưng hiệu quả tồn tại lâu dài và không phụ thuộc vào ý thức từng ca. Một động cơ đã lắp biến tần sẽ tiết kiệm dù ai trực ca đi nữa.
Khác biệt chính
- Bản chất: tiết kiệm là giảm nhu cầu sử dụng; hiệu quả là giảm lượng năng lượng cần cho cùng nhu cầu.
- Chi phí: tiết kiệm gần như miễn phí; hiệu quả cần vốn và có thời gian hoàn vốn.
- Độ bền kết quả: tiết kiệm phụ thuộc con người nên dễ mất; hiệu quả gắn vào thiết bị nên ổn định.
- Ảnh hưởng vận hành: tiết kiệm đôi khi đánh đổi tiện nghi hoặc sản lượng; hiệu quả thì không.
Đây là điểm quan trọng với nhà máy: tiết kiệm bằng cách cắt giảm sử dụng có giới hạn, vì bạn không thể giảm sản lượng để giảm tiền điện. Hiệu quả năng lượng không có giới hạn đó.
Điểm chung
Cả hai đều giảm chi phí vận hành, giảm phát thải và đều được khuyến khích trong khuôn khổ Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Quan trọng hơn, cả hai đều cần dữ liệu để chứng minh. Không đo thì không biết hành vi có duy trì không và thiết bị mới có đạt cam kết không.
Nên chọn hướng nào?
Câu trả lời thực tế là cả hai, nhưng theo thứ tự.
Giai đoạn 1: đo. Lắp hệ thống giám sát để biết năng lượng đang đi đâu. Không có bước này, mọi quyết định sau đều là phỏng đoán.
Giai đoạn 2: tiết kiệm vận hành. Xử lý những gì không tốn tiền trước: điều chỉnh lịch chạy, khắc phục rò rỉ khí nén, dịch phụ tải khỏi khung giờ cao điểm, tắt thiết bị chạy ngoài giờ. Phần này thường cho kết quả đáng kể ngay trong vài tháng đầu.
Giai đoạn 3: đầu tư hiệu quả. Khi đã biết phụ tải nào lớn nhất và vận hành kém nhất, mới đầu tư thiết bị. Lúc này bạn có số liệu để tính hoàn vốn và để đàm phán với nhà cung cấp.
Giai đoạn 4: duy trì. Đây là phần quyết định kết quả có bền hay không. Cảnh báo tự động khi tiêu thụ vượt ngưỡng và báo cáo định kỳ giữ cho phần tiết kiệm hành vi không bị trôi đi, đồng thời xác nhận thiết bị mới đang hoạt động đúng kỳ vọng.
Vinergy triển khai hệ thống giám sát làm nền cho cả bốn giai đoạn: đo đếm theo khu vực và thiết bị, cảnh báo thời gian thực, báo cáo tự động để theo dõi kết quả trước và sau cải tiến. Liên hệ với chúng tôi để trao đổi cụ thể.
Th5 15, 2024 | Quản lý năng lượng
Chi phí điện của nhà máy hay tòa nhà tăng đều mỗi năm, nhưng bạn không biết chính xác tiền điện đang chảy đi đâu? Đây là tình trạng phổ biến tại Việt Nam: hóa đơn đến vào cuối tháng với một con số duy nhất, trong khi doanh nghiệp không biết dây chuyền nào, thiết bị nào hay khung giờ nào đã tạo ra chi phí đó. Giám sát năng lượng là bước đầu tiên biến con số tổng đó thành thông tin hành động được.
Giám sát năng lượng là gì?
Giám sát năng lượng là quá trình thu thập và phân tích dữ liệu tiêu thụ theo thời gian. Hệ thống lấy dữ liệu trực tiếp từ công tơ tổng, công tơ phụ, đồng hồ đo đếm và cảm biến đặt tại từng khu vực hoặc từng thiết bị, sau đó hiển thị lên dashboard và báo cáo. Thay vì một con số cuối tháng, bạn có bức tranh chi tiết theo từng giờ, từng ca sản xuất và từng phụ tải.
Điều này quan trọng vì một lý do đơn giản: bạn không thể quản lý thứ mà bạn không đo được.
Vì sao quan trọng với doanh nghiệp Việt Nam?
1. Kiểm soát chi phí khi giá điện liên tục tăng
Giá bán lẻ điện bình quân đã được điều chỉnh tăng nhiều lần những năm gần đây, và xu hướng này được dự báo tiếp tục khi ngành điện chuyển dịch theo Quy hoạch điện VIII. Với doanh nghiệp sản xuất, tiền điện thường là một trong ba khoản chi phí vận hành lớn nhất.
Điểm nhiều doanh nghiệp bỏ qua là biểu giá điện ba khung giờ: cao điểm, bình thường và thấp điểm. Chên lệch giữa giờ cao điểm và thấp điểm rất đáng kể. Một nhà máy chạy máy nén khí, lò hơi hay chiller rơi đúng khung giờ cao điểm đang trả cao hơn nhiều so với cần thiết, nhưng điều đó hoàn toàn vô hình trên hóa đơn tổng.
2. Dữ liệu thời gian thực và cảnh báo sớm
Với dữ liệu theo thời gian thực, doanh nghiệp phát hiện bất thường ngay khi xảy ra thay vì sau một tháng. Điều hòa quên tắt qua đêm, đường ống khí nén rò rỉ, động cơ tiêu thụ nhiều hơn bình thường: tất cả xuất hiện trên dữ liệu trước khi xuất hiện trên hóa đơn.
Quan trọng hơn, tiêu thụ điện bất thường thường là dấu hiệu sớm của hư hỏng thiết bị. Động cơ hay máy nén đang xuống cấp sẽ kéo thêm điện trước khi dừng hẳn. Giám sát năng lượng vì vậy còn giảm thời gian dừng máy ngoài kế hoạch, vốn thường thiệt hại lớn hơn chính tiền điện.
3. Tuân thủ quy định trong nước
Theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (số 50/2010/QH12) và các văn bản hướng dẫn, đơn vị thuộc diện cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm phải xây dựng kế hoạch hằng năm, thực hiện kiểm toán năng lượng ba năm một lần, chỉ định người quản lý năng lượng có chứng chỉ và báo cáo cho Sở Công Thương địa phương.
Nếu dữ liệu được ghi thủ công, việc lập báo cáo trở thành gánh nặng mỗi kỳ và dễ sai sót. Một hệ thống giám sát đúng cách sẽ tự động sinh báo cáo từ dữ liệu đã đo, đồng thời tạo sẵn nền dữ liệu nếu doanh nghiệp muốn tiến tới chứng nhận ISO 50001.
4. Áp lực ESG từ chuỗi cung ứng xuất khẩu
Với doanh nghiệp xuất khẩu, đây đang là lý do cấp thiết nhất. Các tập đoàn mua hàng quốc tế ngày càng yêu cầu nhà cung ứng báo cáo phát thải và cường độ năng lượng trên mỗi đơn vị sản phẩm. Riêng hàng xuất sang châu Âu, cơ chế CBAM đòi hỏi số liệu có thể kiểm chứng. Các tòa nhà theo đuổi LOTUS hoặc LEED cũng bắt buộc có dữ liệu đo đếm liên tục.
Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?
Đo trước, đầu tư sau
Sai lầm phổ biến nhất là đầu tư thiết bị tiết kiệm trước khi biết năng lượng thất thoát ở đâu. Hãy lắp hệ thống giám sát trước, chạy một đến hai tháng để có đường cơ sở, rồi mới quyết định đầu tư.
Dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm
Đây thường là khoản tiết kiệm nhanh nhất và gần như không tốn đầu tư. Các công đoạn linh hoạt về thời gian như bơm nước, nạp khí nén, chạy máy nghiền hay sạc xe nâng đều có thể lên lịch lại.
Tập trung vào ba phụ tải lớn nhất
- Hệ thống làm mát (chiller, điều hòa): thường là phụ tải lớn nhất trong khí hậu nhiệt đới. Tối ưu nhiệt độ cài đặt, lịch chạy và bảo dưỡng giàn trao đổi nhiệt cho hiệu quả tức thì.
- Hệ thống khí nén: rò rỉ khí nén là nguồn lãng phí lớn và dễ khắc phục nhất trong nhà máy.
- Động cơ và bơm: lắp biến tần (VSD) cho động cơ chạy non tải thường hoàn vốn nhanh.
Ngoài ra, bù công suất phản kháng là hạng mục đơn giản nhưng hay bị bỏ qua: hệ số công suất thấp khiến doanh nghiệp phải trả thêm cho phần công suất phản kháng vượt định mức.
Vinergy hỗ trợ gì?
Vinergy triển khai hệ thống giám sát năng lượng trọn gói tại Việt Nam: khảo sát và thiết kế giải pháp, cung cấp và lắp đặt thiết bị đo đếm, tích hợp với hệ thống sẵn có, xây dựng dashboard thời gian thực, cảnh báo và báo cáo tự động. Nền tảng độc lập thương hiệu, nên bạn không bị ràng buộc vào một nhà cung cấp phần cứng duy nhất.
Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và xem demo thực tế.
